Jak przygotować organizm do ciąży? Sprawdź, co jest ważne

Dlaczego kwas foliowy jest niezbędny przed ciążą?

Suplementację kwasu foliowego należy rozpocząć minimum 6 tygodni przed planowanym poczęciem w dawce 0,4 mg na dobę dla wszystkich kobiet w wieku rozrodczym.

Kobiety, które w poprzednich ciążach miały dzieci z wadami cewy nerwowej, powinny stosować wyższą dawkę – 4 mg dziennie. Ta substancja odgrywa kluczową rolę w zapobieganiu wadom rozwojowym płodu, szczególnie dotyczącym układu nerwowego, oraz chroni przed niedokrwistością u przyszłej mamy.

Naturalne źródła kwasu foliowego to zielone warzywa liściaste (szpinak, jarmuż, sałata, brokuły), wątróbka, jaja, produkty z pełnego ziarna oraz rośliny strączkowe. Uzyskanie zalecanej dziennej dawki wyłącznie z diety jest jednak trudne i wymagałoby spożycia bardzo dużych porcji tych produktów. Dlatego apteki oferują preparaty farmaceutyczne, takie jak Folik, które w prosty sposób zapewniają odpowiednie dzienne zapotrzebowanie.

Które szczepienia wykonać przed planowaną ciążą?

Niektóre zakażenia wirusowe i bakteryjne stanowią szczególne zagrożenie dla kobiet oczekujących dziecka, dlatego warto się przed nimi zabezpieczyć jeszcze przed poczęciem.

Przed rozpoczęciem starań o dziecko kobieta powinna sprawdzić w dokumentacji medycznej (książeczce zdrowia), jakie choroby zakaźne przeszła oraz jakie szczepienia dotychczas otrzymała.

Zalecane szczepienia dla kobiet planujących potomstwo

• Przeciwko grypie – szczególnie gdy okres ciąży przypada na sezon jesienno-zimowy o wysokiej zachorowalności
• Przeciwko odrze, śwince i różyczce – jeśli kobieta nie była szczepiona lub nie wie, czy chorowała (szczepionka skojarzona Priorix). Uwaga: to szczepionka żywa, więc po jej podaniu należy odczekać minimum miesiąc przed zajściem w ciążę
• Przeciwko ospie wietrznej – gdy kobieta nie przechorowała tej choroby i nie została zaszczepiona
• Przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – należy uzupełnić lub podać pełny cykl trzech dawek w schemacie 0-1-6 miesięcy

Jak masa ciała wpływa na szanse zajścia w ciążę?

Zarówno nadmierna, jak i zbyt niska masa ciała negatywnie wpływają na płodność kobiety – wartość wskaźnika BMI ma bezpośredni związek z występowaniem owulacji.

Otyłość a problemy z płodnością

Otyłość brzuszna szczególnie niekorzystnie oddziałuje na układ rozrodczy. Nadmiar tkanki tłuszczowej zaburza wydzielanie i działanie hormonów płciowych, a dodatkowo zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, problemów ze stawami oraz cukrzycy typu 2.

Badania naukowe potwierdzają, że kobiety z BMI przekraczającym 30 kg/m2 mają ponad dwukrotnie większe ryzyko zaburzeń płodności wynikających z problemów z owulacją. Nadwaga w czasie ciąży wiąże się również z podwyższonym ryzykiem poronienia.

Niedowaga również szkodzi

Zbyt niska masa ciała także może prowadzić do bezpłodności. U kobiet z niedowagą dochodzi często do nadmiernego wydzielania hormonu folikulotropowego (FSH), skrócenia fazy lutealnej cyklu oraz wtórnego braku miesiączki.

Utrzymanie prawidłowej masy ciała w okresie starań o dziecko korzystnie wpływa na profil hormonalny i metaboliczny, zapewniając optymalne warunki dla prawidłowego funkcjonowania układu rozrodczego.

Jaka aktywność fizyczna wspiera przygotowanie do ciąży?

Przed zajściem w ciążę warto zadbać o odpowiednią dawkę ruchu – zalecana jest regularna aktywność fizyczna dostosowana do możliwości organizmu.

Na początek wystarczą codzienne spacery w szybkim, energicznym tempie. Szczególnie korzystną formą ćwiczeń – zarówno dla kobiet planujących ciążę, jak i dla przyszłych mam – jest pływanie. Regularne treningi na basenie wzmacniają mięśnie brzucha oraz dna miednicy, co usprawnia przebieg porodu naturalnego i przyspiesza jego czas.

Systematyczny ruch zapobiega nadwadze i otyłości, a tym samym chroni przed takimi schorzeniami jak cukrzyca ciążowa czy nadciśnienie tętnicze, które mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla prawidłowego przebiegu ciąży.

Jak powinna wyglądać dieta kobiety planującej ciążę?

Sposób odżywiania kobiety przygotowującej się do macierzyństwa powinien być zrównoważony i różnorodny, oparty na ogólnych zasadach zdrowego żywienia dla dorosłych.

Menu należy oprzeć na świeżych warzywach i owocach, roślinach strączkowych oraz produktach pełnoziarnistych. Niezbędne są również tłuste ryby morskie, nabiał, jaja i chude mięso. Ograniczyć trzeba natomiast produkty bogate w nasycone kwasy tłuszczowe (masło, smalec, śmietanę) oraz słodkie przekąski dostarczające jedynie pustych kalorii.

Zdrowe nawyki żywieniowe wprowadzone już na etapie planowania rodzicielstwa mogą obniżyć ryzyko wystąpienia cukrzycy oraz nadciśnienia tętniczego w trakcie ciąży.

Teoria programowania żywieniowego

Według koncepcji programowania żywieniowego, niekorzystne warunki w życiu płodowym – w tym niedobory składników odżywczych – wpływają na zdrowie dziecka w późniejszych latach życia. Dotyczy to między innymi chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2, osteoporozy oraz nowotworów. Szczególnie istotne może być zapewnienie odpowiedniej ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych, białka oraz żelaza.

Jakie badania warto wykonać przed staraniami o dziecko?

Zakres badań kontrolnych przed ciążą ustala lekarz indywidualnie dla każdej pacjentki na podstawie wywiadu medycznego.

Najlepiej umówić się na wizytę do ginekologa, który po rozmowie zdecyduje, które badania będą najbardziej przydatne w konkretnym przypadku.

Najczęściej zalecane badania przedciążowe

• Badania przesiewowe w kierunku nowotworów kobiecych – cytologia oraz USG piersi
• Badania tarczycy – w Polsce powszechnie występuje niedoczynność tarczycy, która może być przyczyną trudności z zajściem w ciążę. Może być konieczne oznaczenie poziomu TSH (hormonu tyreotropowego)
• USG narządów rodnych – endometrioza lub polipy macicy mogą powodować niepłodność. Lekarz zleca takie badanie, jeśli uzna to za wskazane

Dlaczego przed ciążą należy odwiedzić stomatologa?

Przed zajściem w ciążę koniecznie trzeba udać się do stomatologa w celu przeprowadzenia kompleksowego przeglądu jamy ustnej – zęby oraz dziąsła wymagają szczególnej troski w okresie ciąży, więc warto zadbać o nie już wcześniej.

Stany zapalne dziąseł i przyzębia mogą wywoływać powikłania ciążowe, takie jak przedwczesny poród czy niska masa urodzeniowa noworodka.

W okresie ciąży pod wpływem zmian hormonalnych dziąsła stają się bardziej rozpulchnione i podatne na krwawienia. Częściej występuje również próchnica, co wiąże się między innymi ze zmianą nawyków żywieniowych i „zachciankami” na różne produkty, w tym słodycze. Zmienia się także flora bakteryjna jamy ustnej i skład śliny, do czego dochodzają zaniedbania higieniczne.

Próchnica jest chorobą bakteryjną – drobnoustroje kolonizujące jamę ustną już od wczesnego dzieciństwa. Najczęściej do przeniesienia bakterii na dziecko dochodzi przez kontakt z opiekunem, więc jeśli matka ma próchnicę, może ją przekazać potomstwu (tak zwana próchnica wczesnego dzieciństwa).

Które suplementy diety wybrać przed ciążą?

Na rynku farmaceutycznym dostępna jest szeroka gama suplementów diety zawierających komplet składników niezbędnych w okresie przygotowań do ciąży.

Femibion 0

Zawiera foliany (800 μg), witaminy z grupy B (B2, B6, B12), witaminę D (20 μg), witaminę E oraz jod (150 μg). Zalecane stosowanie to 1 tabletka dziennie. Preparat zapewnia podstawowe witaminy, jedno opakowanie wystarcza na miesiąc terapii. Ma dużą zawartość folianów, ale za mało witaminy D i brak kwasów omega.

Pregna Start

Skład obejmuje kwas foliowy (800 μg), jod (200 μg), witaminę D (2000 IU), cynk (5 mg), cholinę (125 mg) oraz witaminy B6 i B12. Stosuje się 1 tabletkę dziennie. Posiada podstawowe witaminy w wystarczającej ilości, dodatkowo cynk wspierający płodność. Brakuje jednak kwasów omega.

Prenatal Uno

Oprócz kwasu foliowego (400 μg), jodu (150 μg), witaminy D (50 μg) oraz witamin B6 i B12, zawiera imbir (600 mg), cholinę i wapń. Zalecana dawka to 1 kapsułka dziennie podczas posiłku. Przeznaczony dla kobiet planujących ciążę oraz w ciąży do 12 tygodnia. Imbir jest przydatny w nudnościach na początku ciąży, ale dla kobiet dopiero planujących poczęcie jest zbędny. Preparat należy do droższych i nie zawiera kwasów omega.

Duphavit Start

Zawiera olej rybi (338 mg, w tym 250 mg DHA), jod (200 μg), foliany (400 μg) oraz witaminę D (2000 j.m.). Zalecane stosowanie to 1 kapsułka dziennie po posiłku. To najdroższy z wymienionych produktów, ale jako jeden z nielicznych dostarcza kwasy omega. Skład jest stosunkowo prosty, ale wystarczający i zapewnia wszystkie niezbędne składniki.

Czy istnieją tabletki wspomagające zajście w ciążę?

Aby wesprzeć proces zapłodnienia, można stosować suplementy diety specjalnie opracowane dla kobiet starających się o dziecko – zazwyczaj zawierają witaminy niezbędne w okresie przedciążowym.

Poza witaminami preparaty wspierające płodność zawierają mio-inozytol, który uczestniczy w dojrzewaniu oocytów, czyli komórek przekształcających się w komórki jajowe. Jedną z przyczyn obniżonej płodności u kobiet jest zespół policystycznych jajników i związana z nim insulinooporność. Mio-inozytol korzystnie wpływa na gospodarkę insulinową, co zwiększa prawdopodobieństwo zapłodnienia.

Przykładowe preparaty zawierające między innymi mio-inozytol to Fertistim, Ovarin oraz FertilWoman Plus.