Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie substancje czynne zawiera kurkuma i jak działają
  • Czy stosowanie kurkumy jest bezpieczne i jakie mogą być działania niepożądane
  • Kiedy nie należy stosować kurkumy
  • Czy kurkuma wchodzi w interakcje z lekami
  • Dlaczego kurkuma ma ograniczone zastosowanie w medycynie

Jakie właściwości lecznicze ma kurkuma?

Kłącze ostryżu długiego (Curcuma longa) od stuleci wykorzystywane jest w medycynie tradycyjnej, głównie w Indiach, jako środek pobudzający i wspomagający trawienie. Zawiera skrobię, dlatego podaje się ją dzieciom i osobom z biegunką lub bólami brzucha, a w połączeniu z imbirem i miodem przynosi ulgę w przeziębieniu. Stosuje się ją również do poprawy czynności wątroby i jako środek wzmacniający skórę.

Wysuszone i sproszkowane kłącze można wykorzystywać nie tylko jako przyprawę kuchenną, ale także w celach zdrowotnych, choć jego zastosowanie medyczne jest ograniczone ze względu na słabą przyswajalność przez organizm.

Które składniki odpowiadają za działanie kurkumy?

Za właściwości lecznicze kurkumy odpowiadają kurkuminoidy – grupa związków chemicznych obecnych w kłączu ostryżu. Najważniejszym z nich jest kurkumina, a także demetoksykurkumina i bisdemetoksykurkumina.

Jak działa kurkumina?

Kurkumina wykazuje szerokie spektrum działania na organizm:

  • Działanie przeciwutleniające – neutralizuje skutki stresu oksydacyjnego, opóźnia rozwój cukrzycy i jej powikłań, chroni komórki mięśnia sercowego przed uszkodzeniem
  • Działanie przeciwdrobnoustrojowe – zwalcza bakterie Gram-ujemne i Gram-dodatnie, grzyby chorobotwórcze, pleśnie oraz drożdżaki
  • Działanie przeciwzapalne – ingeruje w kilka etapów powstawania stanu zapalnego, szczególnie skuteczna w zmniejszaniu dolegliwości zapalnych stawów, wspomaga odkładanie kolagenu i przyspiesza gojenie ran przez stymulację ziarninowania
  • Działanie przeciwreumatyczne – łagodzi objawy chorób reumatycznych, w tym reumatoidalnego zapalenia stawów, łuszczycowego zapalenia stawów i zesztywniającego zapalenia stawów kręgosłupa
  • Działanie przeciwnowotworowe – wpływa na kilka szlaków rozwoju i rozprzestrzeniania się nowotworów, hamuje wzrost guza, zapobiega stanom zapalnym związanym z nowotworem i wzmacnia odpowiedź immunologiczną
  • Ochrona wątroby – chroni komórki wątroby przed uszkodzeniami spowodowanymi alkoholem, lekami, interakcjami między lekami oraz różnymi substancjami chemicznymi
  • Wsparcie przewodu pokarmowego – utrzymuje prawidłową florę bakteryjną, zapobiega infekcjom bakteryjnym (m.in. Helicobacter pylori), pasożytniczym i grzybiczym, stymuluje woreczek żółciowy do produkcji żółci, co poprawia trawienie, zmniejsza objawy zespołu jelita drażliwego, wrzodów i niestrawności

Dlaczego kurkuma ma ograniczone zastosowanie w medycynie?

Pomimo potwierdzonych właściwości leczniczych, kłącze ostryżu nie jest szeroko stosowane w medycynie konwencjonalnej. Główną przeszkodą jest niska biodostępność kurkuminy – słabo rozpuszcza się w wodzie, słabo wchłania się z przewodu pokarmowego, jest szybko metabolizowana i wydalana z organizmu.

Obecnie prowadzone są badania mające na celu poprawę tych parametrów, co w przyszłości może zwiększyć skuteczność terapeutyczną preparatów zawierających kurkuminę.

Czy kurkuma jest bezpieczna dla zdrowia?

Kurkumina zawarta w suplementach diety dostępnych w aptekach z reguły nie wywołuje działań niepożądanych. Badania kliniczne wykazały, że przyjmowanie dawki 8 gramów dziennie przez 3 miesiące nie powodowało istotnych skutków ubocznych.

Stosowanie bardzo dużych dawek może jednak powodować podrażnienie błon śluzowych żołądka i mdłości. Są to jednak rzadkie przypadki związane z przekroczeniem zalecanych dawek.

Czy kurkuma wchodzi w interakcje z lekami?

Kurkuma nie wykazuje istotnych klinicznie interakcji z większością leków. Choć kurkumina zmniejsza stężenie niektórych betablokerów we krwi, nie wpływa to na zmiany rytmu serca ani ciśnienia krwi.

Z jakimi lekami może występować interakcja?

Brak jest dostatecznej liczby badań potwierdzających istotne dla zdrowia interakcje kłącza ostryżu z lekami, jednak naukowcy badający kurkuminoidy zwracają uwagę na potencjalne interakcje z kilkoma grupami leków:

  • Leki stosowane w chorobach sercowo-naczyniowych
  • Leki przeciwcukrzycowe
  • Leki przeciwdepresyjne
  • Leki przeciwalergiczne
  • Antybiotyki
  • Chemioterapeutyki
  • Leki przeciwzakrzepowe

W odniesieniu do tych leków zaobserwowano zmiany stężenia maksymalnego i biodostępności. Przyszłe badania pokażą, czy interakcje te są na tyle duże, że konieczna będzie modyfikacja dawek.

Do czego jeszcze wykorzystuje się kurkumę?

Kurkuma ma intensywny żółty kolor, dlatego od wieków stosuje się ją jako naturalny barwnik do tkanin. Jest również składnikiem maseczek kosmetycznych wykorzystywanych w pielęgnacji skóry.

W Indiach kłącze ostryżu wykorzystywane jest także do produkcji perfum, gdzie nadaje charakterystyczną, ciepłą nutę zapachową.

Podsumowanie

Kurkuma to roślina o szerokim spektrum działania leczniczego, szczególnie w zakresie właściwości przeciwzapalnych i wspomagania trawienia. Dawki do 8 g dziennie są bezpieczne, choć przy bardzo wysokich ilościach mogą wystąpić mdłości. Głównym ograniczeniem stosowania kurkumy w medycynie jest jej niska biodostępność – słabo wchłania się z przewodu pokarmowego i szybko jest wydalana. Nie stosuj kurkumy przy niedrożności dróg żółciowych, a w ciąży zachowaj ostrożność. Choć nie wykazuje istotnych interakcji z lekami, badacze sugerują ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z betablokerami, lekami przeciwzakrzepowymi i chemioterapeutykami.

Pytania i odpowiedzi

Ile kurkumy dziennie można bezpiecznie spożywać?

Badania wykazały, że dawka 8 gramów kurkuminy dziennie stosowana przez 3 miesiące nie powoduje istotnych działań niepożądanych. Przy bardzo wysokich dawkach mogą wystąpić mdłości i podrażnienie błon śluzowych żołądka.

Czy kurkuma pomaga w stanach zapalnych stawów?

Tak, kurkumina wykazuje silne działanie przeciwzapalne i przeciwreumatyczne. Zmniejsza dolegliwości związane z reumatoidalnym zapaleniem stawów, łuszczycowym zapaleniem stawów i zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa. Wspomaga także odkładanie kolagenu i przyspiesza gojenie.

Dlaczego kurkuma jest słabo przyswajalna?

Kurkumina słabo rozpuszcza się w wodzie, co ogranicza jej wchłanianie z przewodu pokarmowego. Dodatkowo jest szybko metabolizowana i wydalana z organizmu, co obniża jej biodostępność. Obecnie trwają badania nad poprawą tych parametrów.

Czy kurkuma może wpływać na działanie leków na serce?

Kurkumina zmniejsza stężenie niektórych betablokerów we krwi, ale nie wpływa to na rytm serca ani ciśnienie krwi. Naukowcy sugerują jednak ostrożność przy stosowaniu z lekami sercowo-naczyniowymi i przeciwzakrzepowymi, choć brak jest potwierdzonych istotnych klinicznie interakcji.

Czy kurkuma ma właściwości przeciwnowotworowe?

Tak, kurkumina działa na kilka szlaków rozwoju i rozprzestrzeniania się nowotworów. Hamuje wzrost guza, zapobiega powstawaniu stanów zapalnych związanych z nowotworem i wzmacnia odpowiedź immunologiczną organizmu. Są to jednak działania wspomagające, nie zastępujące konwencjonalnej terapii.