Wlewy witaminowe – sprawdź, zanim zdecydujesz się na zabieg

Jaka jest rola witamin w organizmie?

Witaminy to organiczne związki chemiczne, które organizm musi otrzymywać z zewnątrz, ponieważ nie potrafi ich sam wytworzyć.

Wpływają na kluczowe procesy metaboliczne i fizjologiczne. Gdy ich poziom spada poniżej normy, mówimy o hipowitaminozie, a całkowity brak to awitaminoza. W takiej sytuacji konieczna jest modyfikacja jadłospisu lub przyjmowanie preparatów dostępnych w aptece – najczęściej w formie tabletek, kapsułek, żelek czy syropów. Coraz większą popularność zyskuje jednak podawanie witamin dożylnie w postaci kroplówek.

Co zawierają kroplówki witaminowe i jak długo trwa zabieg?

Wlew witaminowy to zabieg trwający od 30 minut do godziny, podczas którego witaminy trafiają bezpośrednio do krwiobiegu.

Skład preparatów różni się w zależności od przeznaczenia. Mogą zawierać witaminy z grupy B, witaminę C lub E, a także elektrolity – magnez, sód, potas czy wapń. Producenci reklamują je jako wsparcie dla zdrowia, urody, układu odpornościowego czy sposób na szybszą regenerację po spożyciu alkoholu lub przebytym Covid-19.

Koncepcja takich wlewów nie jest nowa. Za jej twórcę uważa się lekarza Johna Myersa z Baltimore, który stosował mieszankę witamin B i C z wapniem oraz magnezem. Określał swój „koktajl Myersa” jako rozwiązanie na liczne dolegliwości. Z powodu braku potwierdzenia naukowego metoda ta znalazła się na stronie Quackwatch – portalu demaskującego medyczne oszustwa i nieprawdziwe informacje zdrowotne.

Jakie stanowisko zajął Rzecznik Praw Pacjenta wobec wlewów witaminowych?

W Polsce kroplówki witaminowe budzą kontrowersje.

13 stycznia 2022 roku Rzecznik Praw Pacjenta wydał oficjalne stanowisko, w którym wskazał, że stosowanie wlewów witaminowych jako metod leczniczych o nieudowodnionej skuteczności narusza zbiorowe prawa pacjentów. Podawanie takich preparatów bez uprzedniego wykonania badań potwierdzających rzeczywisty deficyt witamin lub minerałów uznano za praktykę niezgodną z prawem do świadczeń zdrowotnych.

Kiedy podanie kroplówki witaminowej jest uzasadnione?

Wlewy dożylne powinny być zarezerwowane dla konkretnych sytuacji medycznych.

Oto przypadki, w których ich zastosowanie może być zasadne:

• Udokumentowany, poważny niedobór witamin lub mikroelementów potwierdzony badaniami laboratoryjnymi
• Niemożność przyjmowania witamin doustnie – na przykład przy zapaleniu błony śluzowej żołądka lub zaburzeniach wchłaniania
• Ciężkie zatrucie alkoholem lub znaczne odwodnienie – wówczas stosuje się wlewy zawierające glukozę i potas
• Sytuacje, gdy leczenie poza wskazaniami rejestracyjnymi (off-label) zostało potwierdzone rzetelnymi danymi naukowymi

Kategorycznie nie wolno stosować kroplówek witaminowych jako alternatywy dla terapii onkologicznych zaleconych przez lekarza, takich jak chemioterapia.

W jakich sytuacjach nie można stosować wlewów witaminowych?

Istnieje szereg stanów, które wykluczają możliwość podania kroplówki z witaminami.

Do najważniejszych przeciwwskazań należą:

• Uczulenie na którykolwiek składnik preparatu
• Nieleczone nadciśnienie tętnicze lub ciężka niewydolność serca
• Choroby nerek, w tym niewydolność nerek
• Zmiany zapalne lub uszkodzenia skóry w miejscu planowanego wkłucia
• Poważna niewydolność wątroby
• Zaburzenia krzepnięcia krwi lub przyjmowanie leków przeciwkrzepliwych (np. kwasu acetylosalicylowego)
• Ciąża i okres karmienia piersią

Jakie powikłania może wywołać kroplówka witaminowa?

Każde przerwanie ciągłości skóry przez igłę niesie ze sobą potencjalne zagrożenia.

Do najczęstszych skutków ubocznych związanych z wkłuciem dożylnym należą:

• Zapalenie żył powierzchniowych
• Krwiak w miejscu wkłucia
• Mechaniczne uszkodzenie naczyń krwionośnych i nerwów
• Zapalenie skóry i tkanki podskórnej
• W rzadkich przypadkach – sepsa (posocznica)

Poza komplikacjami mechanicznymi istnieje ryzyko działań niepożądanych wynikających z samego składu preparatu. Nadmierne ilości witamin i minerałów mogą wchodzić w interakcje z innymi przyjmowanymi lekami, szczególnie z lekami przeciwdrgawkowymi, przeciwcukrzycowymi, estrogenami, fenytoiną czy kwasem acetylosalicylowym. Dodatkowo witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E, K) gromadzą się w organizmie i mogą wywoływać efekty toksyczne.

Czy wysokie dawki witaminy C we wlewach są bezpieczne?

Dzienna potrzeba dorosłego człowieka na witaminę C wynosi około 200 mg.

Tymczasem podczas jednego wlewu podawane są dawki rzędu 2000-4000 mg, czyli 10-20 razy więcej niż dzienne zapotrzebowanie. Długotrwałe stosowanie tak dużych ilości witaminy C może doprowadzić do wstrząsu lub chorób nerek, w tym kamicy nerkowej.

Szczególnie narażone na działania niepożądane są osoby z niedokrwistością syderoblastyczną, cukrzycą, talasemią czy hemochromatozą. U tych pacjentów nadmiar witaminy C może zaburzyć metabolizm żelaza i pogłębić istniejące problemy zdrowotne.

Jak często można powtarzać zabiegi z kroplówkami witaminowymi?

Kroplówki witaminowe nie powinny być stosowane na życzenie pacjenta, bez konkretnych wskazań medycznych.

Ze względu na potencjalne powikłania oraz brak potwierdzonych naukowo korzyści, takie wlewy mogą przynieść więcej szkody niż pożytku. Powinny być wykonywane wyłącznie po przeprowadzeniu badań diagnostycznych potwierdzających niedobory. Częstotliwość podawania ustala się indywidualnie, w zależności od stanu zdrowia i potrzeb konkretnego pacjenta.