Jak działa lukrecja i kiedy nie powinieneś jej stosować?

Jak rozpoznać lukrecję gładką?

Lukrecja gładka (Glycyrrhiza glabra) to roślina z rodziny bobowatych, osiągająca wysokość około 1 metra.

Charakteryzuje się pierzyastymi liśćmi o długości około 10 cm oraz kwiatami w odcieniach od fioletu do ciemnego błękitu. Podobnie jak inne rośliny bobowate, wytwarza strączki zawierające nasiona – mają one kilka centymetrów długości [1].

Nazwa rośliny pochodzi z języka greckiego i oznacza „słodki korzeń” – to właśnie podziemna część rośliny ma największe znaczenie terapeutyczne i charakteryzuje się przyjemnym, słodkawym smakiem [1].

Jakie substancje zawiera korzeń lukrecji?

Korzeń lukrecji to bogaty skład związków bioaktywnych odpowiedzialnych za działanie lecznicze.

W surowcu znajdziemy białka, węglowodany proste i złożone, sole mineralne, witaminy oraz pektyny. Kluczowe dla działania terapeutycznego są jednak substancje z grupy związków fenolowych i terpenowych [1].

Do najważniejszych składników aktywnych należą:

• Glicyryzyna – triterpen odpowiedzialny za słodki smak i główne działanie lecznicze
• Flawonoidy – związki o właściwościach przeciwzapalnych
• Saponiny – substancje zwiększające wydzielanie śluzu
• Fitosterole (sitosterol, stigmasterol) – wspomagające układ odpornościowy
• Taniny – działające ściągająco i ochronnie
• Glikozydy – wspierające procesy regeneracyjne

To właśnie glicyryzyna nadaje korzeniowi intensywną słodycz, znacznie przewyższającą słodkość zwykłego cukru [1].

Czy lukrecja pomaga na kaszel i podrażnienia gardła?

Lukrecja wykazuje silne działanie wykrztuśne – ułatwia usuwanie zalegającej wydzieliny z dróg oddechowych.

Glicyryzyna zawarta w korzeniu pobudza wydzielanie śluzu w tchawicy i przyspiesza jego sekrecję, co ułatwia откашлiwanie. Dzięki obecności substancji śluzowych surowiec łagodzi również ból i podrażnienia w gardle [1].

Z tego względu lukrecję często dodaje się do ziołowych mieszanek stosowanych przy:

• Kaszlu suchym i mokrym
• Podrażnieniach górnych dróg oddechowych
• Zapaleniach gardła i krtani
• Trudnościach w odkrztuszaniu gęstej wydzieliny

W jakich problemach trawiennych stosuje się lukrecję?

Korzeń lukrecji znajduje zastosowanie w leczeniu schorzeń żołądka i dwunastnicy związanych ze stanem zapalnym.

Preparat pomaga łagodzić objawy wrzodów trawiennych, nadżerek błony śluzowej oraz skurczów wywołanych procesem zapalnym w żołądku i dwunastnicy. Działa ochronnie na błonę śluzową układu pokarmowego [1,2].

Dzięki wysokiej zawartości substancji śluzowych korzeń wykazuje również łagodne działanie przeczyszczające. W tym zastosowaniu najczęściej łączy się go z innymi surowcami roślinnymi o podobnych właściwościach [2].

Czy lukrecja działa przeciwbakteryjnie i przeciwwirusowo?

Badania laboratoryjne i na modelach zwierzęcych potwierdzają szerokie spektrum działania przeciwdrobnoustrojowego lukrecji.

Substancje zawarte w korzeniu hamują rozwój bakterii, grzybów i wirusów. Szczególnie interesujące są właściwości przeciwwirusowe – glicyryzyna wykazuje działanie immunostymulujące podczas zakażenia wirusem opryszczki pospolitej (HSV) [1,2].

Te właściwości sprawiają, że lukrecja może wspomagać organizm podczas:

• Przeziębień i grypy
• Infekcji wirusowych górnych dróg oddechowych
• Zakażeń bakteryjnych jamy ustnej
• Opryszczki wargowej

Czy słodka lukrecja podnosi poziom cukru we krwi?

Mimo intensywnie słodkiego smaku lukrecja nie powoduje wzrostu poziomu glukozy we krwi.

Badania wykazują wręcz odwrotny efekt – kwas glicyryzynowy zawarty w korzeniu wspomaga kontrolę glikemii i może prowadzić do niewielkiego obniżenia poziomu cukru [3,4]. Słodycz lukrecji pochodzi z glicyryzyny, która jest związkiem o zupełnie innych właściwościach metabolicznych niż sacharoza czy glukoza.

Jak lukrecja wpływa na skórę i jamę ustną?

Ekstrakty z lukrecji wykazują korzystne działanie w stanach zapalnych skóry – potwierdzają to zarówno badania komórkowe, jak i testy kliniczne.

Stosowanie preparatów zmniejsza zaczerwienienie, obrzęki i swędzenie skóry. Dzięki tym właściwościom lukrecję wykorzystuje się miejscowo do łagodzenia podrażnień skórnych [1,2].

W formie płukanek napar z lukrecji pomaga przy problemach w jamie ustnej:

• Afty
• Pleśniawki
• Owrzodzenia błony śluzowej
• Stany zapalne dziąseł

Jak prawidłowo przygotować napar z korzenia lukrecji?

Napar przygotowuje się według prostej metody: 2 gramy sproszkowanego korzenia zalewa się 150 ml wrzątku.

Mieszaninę następnie podgrzewa się delikatnie przez około 15 minut, ale nie doprowadza do wrzenia. Po ostudzeniu napar odcedza się i można go spożywać [2].

Częstotliwość stosowania zależy od celu:

• Kaszel i problemy oddechowe – 2 razy dziennie
• Dolegliwości żołądkowe – do 4 razy dziennie
• Płukanki przy problemach jamy ustnej – 2-3 razy dziennie

Ważne, aby nie przekraczać zalecanej dawki i nie stosować preparatu zbyt długo bez konsultacji ze specjalistą.

Jakie skutki uboczne może wywołać nadużywanie lukrecji?

Krótkotrwałe stosowanie lukrecji w zalecanych dawkach jest bezpieczne, jednak przekroczenie 15 gramów dziennie przez dłuższy czas niesie poważne ryzyko zdrowotne.

Nadmierna podaż glicyryzyny prowadzi do hiperkaliemii – zwiększenia stężenia potasu we krwi. Stan ten może wywoływać niebezpieczne zaburzenia rytmu serca [5].

Długotrwałe przyjmowanie dużych ilości korzenia powoduje wzrost ciśnienia tętniczego – szczególnie narażone są osoby już cierpiące na nadciśnienie [5].

Duże dawki glicyryzyny mogą także wywołać pseudohiperaldosteronizm – stan nadwrażliwości na hormony kory nadnerczy. Objawia się on:

• Silnymi bólami głowy
• Przewlekłym zmęczeniem
• Zaburzeniami ostrości wzroku
• Obrzękami kończyn
• Skokami ciśnienia tętniczego
• Arytmią serca

W skrajnych przypadkach nadużywanie lukrecji może prowadzić nawet do zawału serca [4,5].

Kto nie powinien sięgać po lukrecję?

Istnieje kilka grup pacjentów, dla których preparaty z lukrecją są przeciwwskazane lub wymagają szczególnej ostrożności.

Bezwzględnie nie wolno łączyć lukrecji z doustną antykoncepcją hormonalną oraz lekami zawierającymi hydrokortyzon lub prednizolon – może to prowadzić do niebezpiecznych interakcji [5].

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z:

• Niewydolnością nerek
• Chorobami układu krążenia (zwłaszcza nadciśnieniem i arytmią)
• Zaburzeniami gospodarki elektrolitowej

Kobiety w ciąży powinny unikać lukrecji – badania pokazują, że przyjmowanie powyżej 500 mg glicyryzyny tygodniowo może skracać czas trwania ciąży o kilka dni i prowadzić do przedwczesnego porodu [3].

Nie zaleca się również stosowania lukrecji podczas karmienia piersią [2].

W jakich sytuacjach warto zastosować lukrecję?

Lukrecja znajduje zastosowanie w kilku obszarach zdrowotnych – od problemów oddechowych po dolegliwości trawienne.

Układ oddechowy

Napar działa wykrztuśnie, ułatwiając usuwanie zalegającej wydzieliny z oskrzeli i tchawicy. Substancje śluzowe tworzą warstwę ochronną na błonie śluzowej, łagodząc podrażnienia i ból w gardle [1].

Układ trawienny

Korzeń wspomaga leczenie wrzodów trawiennych i nadżerek w żołądku oraz dwunastnicy. Łagodzi skurcze mięśniówki gładkiej wywołane stanem zapalnym. Jako łagodny środek przeczyszczający może wspomagać perystaltykę jelit [1,2].

Skóra i jama ustna

Stosowana miejscowo lukrecja zmniejsza zaczerwienienie, obrzęki i swędzenie skóry. Płukanki z naparu pomagają przy aftach, pleśniawkach i owrzodzeniach w jamie ustnej [1,2].

Działanie przeciwzakaźne

Związki zawarte w korzeniu hamują rozwój bakterii, wirusów i grzybów. Glicyryzyna stymuluje układ odpornościowy, szczególnie podczas infekcji wirusem opryszczki [1,2].