Z tego artykułu dowiesz się:
- Czym jest ashwagandha i jakie substancje zawiera
- Jak działa jako adaptogen i na co pomaga
- Jak prawidłowo dawkować i kiedy przyjmować preparat
- Jakie skutki uboczne może wywołać i kto nie powinien jej stosować
- Czy można ją brać codziennie i jak długo
Czym jest ashwagandha i skąd pochodzi?
Ashwagandha to popularna nazwa witanii ospałej (Withania somnifera), rośliny pochodzącej z południowo-wschodniej Azji, głównie z Indii i Sri Lanki.
Rośnie dziko na wysypiskach, poboczach dróg oraz w wysoko położonych regionach Himalajów. Występuje także w krajach śródziemnomorskich, południowej i tropikalnej Afryce oraz na Wyspach Kanaryjskich.
W medycynie ajurwedyjskiej wykorzystuje się wszystkie części rośliny – liście, kwiaty, owoce, nasiona i korzenie. Te ostatnie stosuje się najczęściej ze względu na najwyższą zawartość związków adaptogennych.
Ajurweda, czyli tradycyjna medycyna indyjska, została uznana przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) za naukę medyczną. Opiera się na holistycznym podejściu do pacjenta i wykorzystaniu lokalnych roślin leczniczych.
Jakie substancje czynne zawiera witania ospała?
Ashwagandha zawiera ponad 30 aktywnych składników chemicznych, których skład różni się w zależności od miejsca występowania rośliny.
Do najważniejszych związków należą witanolidy (laktony steroidowe), alkaloidy, flawonoidy takie jak kwercetyna oraz glikowitanolidy obecne w korzeniu.
To niewielki krzew pokryty srebrnoszarymi włoskami, z jajowatymi liśćmi i pomarańczowo-czerwonymi lub czerwonymi jagodami.
Różne części rośliny zawierają odmienne stężenia substancji aktywnych – korzenie są najbogatsze w witanolidy odpowiedzialne za właściwości adaptogenne.
Jak ashwagandha działa jako adaptogen?
Ashwagandha należy do grupy silnych adaptogenów – substancji pomagających organizmowi utrzymać wewnętrzną równowagę (homeostazę) w niekorzystnych warunkach.
Adaptogeny uodparniają organizm na stresory, czyli czynniki niekorzystne takie jak smog, przewlekły stres psychofizyczny, zmiany klimatu, infekcje czy niedobór snu.
Witania ospała wzmacnia naturalną odporność organizmu na bodźce stresowe z otoczenia, jednocześnie nie wywołując negatywnych skutków ubocznych.
Termin „adaptogen” został wprowadzony w połowie XX wieku, choć rośliny o takich właściwościach stosowano w medycynie tradycyjnej od tysięcy lat.
Na jakie dolegliwości pomaga ashwagandha?
Badania przedkliniczne i kliniczne potwierdzają szerokie zastosowanie terapeutyczne witanii ospałej.
Najlepiej udokumentowane jest działanie uspokajające, tonizujące układ nerwowy oraz zwiększające odporność na stres.
Ashwagandha wykazuje również właściwości immunomodulujące, przeciwcukrzycowe, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne.
- Neuroprotekcyjne – chroni komórki nerwowe przed uszkodzeniem
- Kardioprotekcyjne – wspomaga pracę serca
- Wspomagające leczenie niepłodności u mężczyzn
- Pomocne w chorobie Parkinsona
Potrzeba jednak dalszych badań na szerszych grupach pacjentów, by obiektywnie ocenić skuteczność w poszczególnych schorzeniach.
Jak prawidłowo dawkować ashwagandhę?
Zespół do Spraw Suplementów Diety przy Radzie Sanitarno-Epidemiologicznej (Uchwała nr 7/2020) zaleca nieprzekraczanie dawki 3 g sproszkowanego korzenia oraz 10 mg witanolidów w ciągu doby.
Długość stosowania nie powinna przekraczać 2-3 miesięcy ze względu na brak danych o bezpieczeństwie długotrwałej suplementacji.
Kiedy przyjmować preparat?
Pora przyjmowania zależy od celu stosowania:
- W ciągu dnia – przy narażeniu na stres i niepokoju
- Wieczorem – przy problemach z zasypianiem
Po kilkutygodniowej regularnej suplementacji pojawia się efekt uspokojenia i rozluźnienia. Jeśli sedacja będzie zbyt silna w dzień, należy przenieść dawkę na wieczór.
Preparat zawsze przyjmuj po posiłku, aby zapobiec podrażnieniom błony śluzowej żołądka.
Jakie preparaty z ashwagandhą są dostępne w aptece?
Na rynku polskim dostępnych jest kilkanaście suplementów diety zawierających witanię ospałą w różnych postaciach i standaryzacjach.
| Nazwa produktu | Postać | Standaryzacja witanolidów |
|---|---|---|
| Naturell Ashwagandha | Tabletki | 7,5% |
| Olimp Gold Ashwagandha | Kapsułki | 5% |
| Biorythm Ashwagandha | Kapsułki | 5% |
| Colfarm Ashwagandha | Kapsułki | 5% |
| Solgar Ashwagandha Extract | Kapsułki | 1,5% |
| Magnefar B6 Spokój z Ashwagandhą | Tabletki powlekane | 7% |
Preparaty różnią się stężeniem witanolidów – od 1,5% do 7,5%. Wyższe standaryzacje zapewniają większą zawartość substancji aktywnych w pojedynczej dawce.
Jakie skutki uboczne może wywołać ashwagandha?
Do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych należą zaburzenia żołądkowo-jelitowe, nudności oraz wymioty.
Witania ospała może wchodzić w interakcje z wieloma lekami i substancjami:
- Alkohol i leki uspokajające (benzodiazepiny) – ryzyko nadmiernej sedacji
- Leki immunosupresyjne – możliwe osłabienie ich działania
- Leki przeciwcukrzycowe – wahania poziomu glukozy i epizody hipoglikemii
- Leki przeciwnadciśnieniowe – dodatkowe obniżenie ciśnienia krwi
- Hormony tarczycy – możliwe zaburzenia gospodarki hormonalnej
Osoby przyjmujące którykolwiek z wymienionych leków powinny skonsultować suplementację z lekarzem.
Czy ashwagandha może uzależniać?
Witania ospała nie jest substancją uzależniającą i ma niski potencjał uzależnienia – w przeciwieństwie do alkoholu czy narkotyków.
Jest adaptogenem wspomagającym organizm w radzeniu sobie ze stresem i odzyskiwaniu równowagi, bez właściwości charakterystycznych dla substancji psychoaktywnych.
Mimo to należy przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania i nie przekraczać zalecanych ilości.
Czy można przyjmować ashwagandhę codziennie?
Ashwagandha może być stosowana codziennie jako suplement diety, ale przed rozpoczęciem regularnej kuracji warto skonsultować się z lekarzem.
Na co zwrócić uwagę przy codziennym stosowaniu?
- Dawkowanie – dostosuj do produktu i jego stężenia, przestrzegaj zaleceń na opakowaniu
- Cel stosowania – redukcja stresu, poprawa snu, zwiększenie energii lub ogólnego samopoczucia
- Monitorowanie reakcji – obserwuj, czy nie pojawiają się skutki uboczne jak biegunka, nudności czy zmiany poziomu cukru
- Przerwy w kuracji – niektórzy specjaliści zalecają robienie przerw, aby uniknąć ewentualnej tolerancji
Jeśli zauważysz niepożądane objawy, przerwij stosowanie i skonsultuj się z lekarzem.
Kto nie powinien stosować ashwagandhy?
Choć witania ospała jest bezpieczna dla większości osób, niektóre grupy powinny jej unikać lub stosować tylko pod kontrolą lekarza.
Bezwzględne przeciwwskazania:
- Kobiety w ciąży – brak badań potwierdzających bezpieczeństwo dla płodu
- Kobiety karmiące piersią – może przenikać do pokarmu
- Dzieci – niewystarczające dane o bezpieczeństwie stosowania
- Osoby uczulone na ashwagandhę lub jej składniki
Stosowanie tylko po konsultacji z lekarzem:
- Osoby z cukrzycą – ashwagandha wpływa na poziom glukozy we krwi
- Osoby z nadciśnieniem tętniczym – może dodatkowo obniżać ciśnienie
- Osoby przyjmujące leki na tarczycę – może zaburzać gospodarkę hormonalną
- Osoby stosujące leki immunosupresyjne
W przypadku przyjmowania jakichkolwiek leków przewlekle konieczne jest monitorowanie wskaźników zdrowotnych i ewentualne dostosowanie dawek leków.
Najważniejsze informacje o ashwagandze
Ashwagandha to skuteczny adaptogen rośliny wspierający organizm w walce ze stresem i poprawiający jakość snu. Stosuj maksymalnie 3 g sproszkowanego korzenia dziennie przez 2-3 miesiące, przyjmując preparat po posiłku. Jeśli zażywasz leki na cukrzycę, nadciśnienie, tarczycę lub leki uspokajające – skonsultuj suplementację z lekarzem ze względu na możliwe interakcje. Nie stosuj w ciąży, podczas karmienia piersią ani u dzieci. Przy pojawieniu się nudności, wymiotów czy zaburzeń trawiennych przerwij kurację i zgłoś się do lekarza.
Pytania i odpowiedzi
Ile czasu trzeba brać ashwagandhę, żeby zobaczyć efekty?
Pierwsze efekty uspokojenia i poprawy snu pojawiają się po 2-4 tygodniach regularnego stosowania. Pełne działanie adaptogenne rozwija się po 6-8 tygodniach kuracji.
Czy ashwagandha może obniżyć poziom cukru we krwi?
Tak, ashwagandha ma działanie przeciwcukrzycowe i może obniżać poziom glukozy we krwi. Osoby z cukrzycą muszą regularnie kontrolować poziom cukru i ewentualnie dostosować dawki leków pod kontrolą lekarza.
Czy można łączyć ashwagandhę z kawą?
Tak, nie ma przeciwwskazań do łączenia ashwagandhy z kawą. Kawa działa pobudzająco, a ashwagandha uspokajająco – mogą się wzajemnie równoważyć bez negatywnych interakcji.
Czy ashwagandha pomaga na bezsenność?
Ashwagandha poprawia jakość snu poprzez działanie uspokajające i zmniejszenie poziomu stresu. Najlepiej przyjmować ją wieczorem, około godziny przed snem. Efekt pojawia się po kilku tygodniach regularnego stosowania.
Czy ashwagandha wpływa na tarczycę?
Tak, ashwagandha może wpływać na gospodarkę hormonalną tarczycy i wchodzić w interakcje z lekami hormonalnymi. Osoby z chorobami tarczycy powinny stosować ją wyłącznie po konsultacji z endokrynologiem.
