Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie substancje czynne zawiera jemioła i jak wpływają na organizm
- W jakich schorzeniach można stosować preparaty z jemioły
- Jak prawidłowo dawkować wyciągi, kapsułki i napary z ziela
- Kto nie powinien sięgać po preparaty z jemiołą
- Czy jemioła może być niebezpieczna i jak rozpoznać zatrucie
Czym jest jemioła pospolita i gdzie ją można znaleźć?
Jemioła pospolita (Viscum album) to roślina pasożytnicza występująca na terenie całej Polski, rosnąca głównie na drzewach liściastych.
Charakteryzuje się skórzastymi, zielonymi liśćmi wyrastającymi z rozgałęzionych, kulistych łodyg. Pasożytuje najczęściej na topoli, lipie, brzozie i olsze, rzadziej atakuje drzewa owocowe oraz iglaste jak sosna czy świerk. Zachowuje zielony kolor przez cały rok – kwitnie między lutym a marcem, a w listopadzie pojawiają się charakterystyczne białe, kuliste owoce. W tym okresie roślina pełni również funkcję ozdobną.
Jakie substancje aktywne znajdują się w zielu jemioły?
Ziele jemioły zawiera bogaty zestaw związków chemicznych odpowiedzialnych za jej działanie lecznicze.
Od starożytności dostrzegano terapeutyczne właściwości tej rośliny, a współczesne badania pozwoliły wyizolować i zidentyfikować konkretne substancje czynne:
- Flawonoidy – przede wszystkim kwercetyna
- Aminy biogenne – cholina, acetylocholina, tyramina, histamina
- Triterpeny – kwasy: oleanolowy, ursolowy, betulinowy
- Polipeptydy – wiskotoksyna
- Cykliczne peptydy – wiskumamid
- Aminokwasy – arginina, kwas gamma-aminomasłowy
- Alkohole cukrowe – mannitol
- Lektyny – glikoproteiny i fitohemaglutyniny
- Fenolokwasy – kawowy, ferulowy
- Fitosterole – betasitosterol
Ten różnorodny skład chemiczny decyduje o szerokim spektrum działania terapeutycznego ziela jemioły.
W jakich przypadkach można stosować preparaty z jemioły?
Jemioła znajduje zastosowanie głównie w regulacji ciśnienia krwi, wspomaganiu układu krążenia oraz jako uzupełnienie terapii onkologicznej.
Bogactwo substancji aktywnych sprawia, że ziele jemioły wykorzystuje się w następujących wskazaniach:
Nadciśnienie tętnicze i zaburzenia krążenia
Preparaty obniżają ciśnienie krwi poprzez działanie moczopędne i rozszerzanie naczyń krwionośnych. Szczególnie skuteczne są u osób w podeszłym wieku oraz pacjentów z dużymi wahaniami ciśnienia, miażdżycą i zaburzeniami krążenia mózgowego. Stosuje się je również przy nadciśnieniu wywołanym stresem oraz chorobami nerek.
Wspomaganie terapii nowotworowej
Lektyny i polisacharydy zawarte w jemiole wykazują działanie cytostatyczne, kancerostatyczne oraz immunostymulujące, co pozwala wykorzystać je jako uzupełnienie standardowego leczenia onkologicznego.
Regulacja poziomu lipidów
Jemioła wspomaga utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu i lipidów we krwi jako element terapii uzupełniającej.
Zastosowania kosmetyczne
Wyciągi z jemioły znajdują się w produktach kosmetycznych o działaniu przeciwzapalnym, ściągającym oraz hamującym wydzielanie łoju.
Jak prawidłowo dawkować preparaty z jemiołą?
Zawartość substancji czynnych w preparatach z jemioły różni się w zależności od czasu zbioru i rodzaju drzewa żywicielskiego, dlatego konieczne jest ścisłe przestrzeganie zaleceń producenta.
Wyciągi alkoholowe – jak je stosować?
Eliksir z jemioły (suplement diety) przyjmuje się 2 razy dziennie po 5 ml, co dostarcza 248,3 mg wyciągu w dobowej dawce.
Intractum Visci (produkt leczniczy) stosuje się 3 razy dziennie po 2,5 ml rozcieńczone w niewielkiej ilości wody. Kuracja nie powinna trwać dłużej niż 4 tygodnie. Dawka dobowa wynosi 6,939 g wyciągu.
Preparaty złożone zawierające wyciąg z jemioły wraz z innymi ziołami należy przyjmować według instrukcji producenta – zazwyczaj również po rozcieńczeniu w wodzie.
Kapsułki i tabletki – zalecane dawki
Kapsułki z jemiołą (suplement diety) przyjmuje się 3 razy dziennie po 1 sztuce, co daje dzienną dawkę 750 mg ziela.
Tabletki zawierające 250 mg wyciągu stosuje się raz dziennie po 1 sztuce.
Jak przygotować napar z suszonych ziół?
Jedną płaską łyżeczkę ziela zalewa się 200 ml wrzącej wody i pozostawia pod przykryciem przez 5-10 minut.
Odstawienie pod przykryciem pozwala substancjom czynnym przejść do naparu. Pije się go raz dziennie, za każdym razem przygotowując świeżą porcję. Nie należy stosować takiego naparu przez długi czas.
Preparaty homeopatyczne i herbatki ziołowe
Preparaty homeopatyczne sporządza się ze świeżych liści i owoców jemioły rosnącej na drzewach liściastych – dawkowanie określa szczegółowo producent.
Herbatki ziołowe zawierają mniejsze ilości jemioły niż wyciągi. Zazwyczaj zaleca się picie 2-3 razy dziennie, pozostawiając saszetkę pod przykryciem przez 10-15 minut.
Kto nie może stosować ziela jemioły?
Niektóre grupy pacjentów powinny całkowicie zrezygnować ze stosowania preparatów z jemioły lub zachować szczególną ostrożność.
Oto osoby, u których jemioła jest przeciwwskazana:
- Kobiety w ciąży i karmiące piersią
- Osoby z alergią lub nadwrażliwością na składniki rośliny
- Pacjenci z chorobami wątroby lub nerek
- Dzieci i niemowlęta
- Osoby przyjmujące określone leki (szczególnie obniżające ciśnienie)
- Pacjenci z chorobami autoimmunologicznymi
- Osoby z chorobami serca
Czy jemioła może być trująca i niebezpieczna?
Jemioła od wieków owiana była legendami i uważana za roślinę magiczną, co spowodowało powstanie wielu mitów dotyczących jej toksyczności.
Trujące działanie wyciągów z jemioły pojawia się wyłącznie w przypadku przedawkowania. Każdy producent określa precyzyjne dawkowanie i zalecane dzienne spożycie. Ponieważ zawartość substancji czynnych różni się między preparatami, niezbędne jest każdorazowe zapoznanie się z ulotką. Pominięcie dawki nigdy nie powinno skutkować podwojeniem kolejnej porcji.
Kiedy może dojść do zatrucia?
Zatrucie objawiające się nadmiernym obniżeniem ciśnienia krwi występuje przy stosowaniu nieprawidłowych dawek jemioły w połączeniu z lekami hipotensyjnymi.
Ciężkie zatrucia mogą powodować biegunkę, majaczenie i drgawki. Z tego powodu najlepiej stosować preparaty z jemioły pod kontrolą lekarza. Według Komisji Europejskiej bezpieczne dawkowanie doustne to maksymalnie 10 g surowca na dobę.
Podsumowanie
Jemioła to roślina lecznicza o udokumentowanym działaniu obniżającym ciśnienie krwi i wspierającym układ krążenia. Przed rozpoczęciem stosowania należy sprawdzić przeciwwskazania – szczególnie dotyczy to kobiet w ciąży, osób z chorobami wątroby i nerek oraz dzieci. Dawkowanie zależy od postaci preparatu: wyciągi alkoholowe przyjmuje się 2-3 razy dziennie, kapsułki 1-3 razy, a napar z ziół raz dziennie. Osoby stosujące leki na ciśnienie muszą skonsultować się z lekarzem przed użyciem jemioły. Przestrzeganie zaleceń producenta i nieprzekraczanie maksymalnej dawki 10 g surowca dziennie zapewnia bezpieczeństwo terapii.
Pytania i odpowiedzi
Jak szybko jemioła obniża ciśnienie krwi?
Działanie hipotensyjne jemioły jest stopniowe i pojawia się po kilku dniach regularnego stosowania. Efekt wynika z połączenia działania moczopędnego i rozszerzania naczyń krwionośnych, dlatego nie jest to lek ratunkowy przy nagłych skoków ciśnienia.
Czy można pić napar z jemioły codziennie przez długi czas?
Nie zaleca się długotrwałego stosowania naparu z suszonych ziół jemioły. Kuracja powinna być ograniczona czasowo, a wyciągi alkoholowe nie powinny być stosowane dłużej niż 4 tygodnie bez przerwy. Przedłużone stosowanie zwiększa ryzyko kumulacji substancji czynnych i zatrucia.
Czy jemioła może zastąpić leki na nadciśnienie?
Jemioła nie może być jedynym lekiem w terapii nadciśnienia tętniczego. Stosuje się ją jako wsparcie standardowego leczenia farmakologicznego, szczególnie u osób starszych z wahaniami ciśnienia. Każda zmiana dotychczasowej terapii wymaga konsultacji z lekarzem.
Jakie są objawy przedawkowania jemioły?
Przedawkowanie objawia się nadmiernym obniżeniem ciśnienia krwi, biegunką, majaczeniem i drgawkami. W przypadku wystąpienia tych objawów należy natychmiast przerwać stosowanie preparatu i skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się do szpitala.
Dlaczego zawartość substancji czynnych różni się między preparatami?
Skład chemiczny jemioły zależy od rodzaju drzewa, na którym pasożytuje, oraz czasu zbioru ziela. Jemioła rosnąca na topoli ma inny profil substancji aktywnych niż ta z sosny czy brzozy, dlatego każdy producent musi określać dawkowanie indywidualnie dla swojego preparatu.
